Quốc tế và Khu vực, Toàn cầu hóa và Bản ngã Quốc gia

Hội nghị chuyên đề về góc nhìn: Vì sao Chủ nghĩa Dân tuý đang trỗi dậy và người dân theo Chủ nghĩa Dân tuý mong muốn điều gì?

Kishore Mahbubani, Giáo sư chuyên ngành Thực hành Chính sách công, Đại học Quốc gia Singapore, và tác giả của tựa sách, Liệu Phương Tây đã thất thế? (Has the West Lost It?)

http://www.international-economy.com/TIE_W19_PopulismSymp.pdf Đông 2019

Giới tinh hoa ngày nay nên quay về tìm đọc “Lý thuyết về cảm xúc đạo đức” (The Theory of Moral Sentiments) của Adam Smith.

Tại sao người dân ngày nay, từ Phillippines đến Mỹ, từ Ý đến Brazil, ngày càng từ bỏ những đảng chính trị chính thống, những trụ cột truyền thống của giới quyền uy, mà thay vào đó bầu cử cho các nhà lãnh đạo dân tuý? Phải chăng đã có gì đó không ổn nơi người dân? Hay các hệ thống chính trị và kinh tế được cho là sẽ mang đến công bằng xã hội và chăm sóc cho tầng lớp nửa dưới đã thất bại?

Thang giai cấp chính là câu trả lời.

Một số thống kê gây sốc đã cho thấy hệ thống chính trị và kinh tế của chúng ta đã thất bại nặng nề như thế nào. Hoa Kỳ đã luôn tự hào sự cởi mở cũng như sân chơi rộng mở và công bằng của họ. Song, theo minh chứng của đồng nghiệp tôi, Giáo Sư Danny Quah từ đại học Quốc gia Singapore, chính Hoa Kỳ đã trở thành xã hội phát triển lớn duy nhất có thu nhập bình quân của nửa dưới không những bị trì trệ mà còn giảm đi đáng kể.

Gây sốc hơn nữa, năm 2010, thu nhập bình quân của top 1 phần trăm gấp 138 lần so với thu nhập bình quân của 50 phần trăm thấp nhất, so với gấp 41 lần năm 1980.

Những thống kê đáng quan ngại này đã cho thấy khế ước xã hội bất thành văn đã thất bại một cách ngoạn mục, dù chúng đã tứng hứa hẹn sẽ mang đến gia tăng thu nhập cho cả giới thượng lưu và đại chúng. Giới tinh hoa đã bớt đi phần lớn thu nhập quốc gia đang tăng, trong khi phớt lờ hoàn cảnh của tầng lớp phía dưới xã hội.

Trên lý thuyết, hệ qủa của bất bình đẳng thu nhập và giàu có có thể được lý giải về mặt đạo đức và chính trị vì xã hội Mỹ đã có một lời hứa về công bằng cơ hội. Trên lý thuyết, một lần nữa, dù các đứa trẻ có sinh ra ở top 10 thấp nhất hay top 1 phần trăm gia đình giàu nhất đều không thành vấn đề vì chúng đều có những cơ hội như nhau.

Xã hội Mỹ đã tạo những thang bậc cho phép những người tài giỏi vươn lên đỉnh cao từ đáy xã hội. Một số người đã làm được điều đó. Đó là một sự thật. Đối với những ai không “leo thang” thành công, người ta cho rằng là vì họ không đủ thông minh.

Thật đáng buồn khi trên thực tế, tiền bạc đã làm méo mó hệ thống chính trị và đã tạo ra sân chơi không bình đẳng. Lấy khu vực tài chính làm ví dụ, trong thời kỳ khủng hoàng tài chính toàn cầu năm 2008 – 2009, không một lãnh đạo hay chủ ngân hàng nào bị trừng phạt dù những ngân hàng lớn đã phạm phải những lỗi sai khá nghiêm trọng. Thay vào đó, lợi nhuận được tư nhân hoá trong khi những tổn thất lại được xã hội hoá.

Thượng viện và Hạ viện không thể hành động do những ràng buộc về quy định. Vấn đề càng trở nên trầm trọng hơn, khi Phố Wall đã thu lợi vô cùng nhiều từ sự toàn cầu hoá ồ ạt thì tầng lớp lao động ở Mỹ lại mất việc làm do sự xuất hiện của cạnh tranh toàn cầu mới.

Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi tầng lớp lao động bất mãn đã chuyển phiếu bầu của họ từ những nhân vật chính thống sang chính trị gia dân tuý như Trump. Họ tức giận. Họ càng trở nên giận dữ hơn khi Hillary Clinton, một thành viên trong tầng lớp quyền uy, gọi họ là một “nhóm người đáng bị chê trách”. Trên thực tế, họ đang có những nỗi lo sợ và quan ngại chính đáng.

Một tin tốt lành là có thể giải quyết được những quan ngại ấy của họ. Một vài phương pháp vốn có dùng để tái phân bố của cải cộng đồng trên phương diện xã hội và kinh tế có thể mang đến kết quả mà không phải gây ra những tái cấu trúc xã hội gây chấn động.

Vì vậy, tầng lớp quyền uy nên dừng chê trách nửa dưới của xã hội bầu chọn cho những ứng viên theo chủ nghĩa dân tuý. Thay vào đó, họ nên tự vấn lại chính bản thân và quay lại tìm đọc về “Lý thuyết về cảm xúc đạo đức” của Adam Smith để tự đánh giá họ đã lắng nghe đến đâu một trong những trọng ý của tác giả: Sự thoái hoá của cảm xúc đạo đức của chúng ta… đến từ xu hướng ngưỡng mộ người giàu có và địa vị cao và coi thường hay bỏ bê những con người bị chèn ép và nghèo túng.

Leave A Comment